Олимпиадада спорттың жаңа түрі болады: Шайдоров үшін жаңа медальға мүмкіндік пе?

Tengri Sport спорттың бұл түрі бағдарламаға қалай енгенін және Қазақстан құрамасы үшін қандай перспективалар бар екенін анықтап көрді.

Синхронды мәнерлеп сырғанау деген не?

Синхронды мәнерлеп сырғанау, аты айтып тұрғандай, синхронды жүзу мен мәнерлеп сырғанаудың арасындағы дүние. Оны мұздағы шағын спектакль деуге болады.

Әдеттегі мәнерлеп сырғанауда мұз айдынына ең көп дегенде екі адам шықса, мұнда бірден әртүрлі жыныстағы 16 спортшы өнер көрсетеді. Tengri Sport тілшісіне берген сұхбатында мәнерлеп сырғанаудан Қазақстан құрамасының бас бапкері Әсем Қасанованың түсіндіруінше, 2030 жылғы Олимпиадада регламент өзгеше болады.

"ХМСО ережелеріне сәйкес, синхронды сырғанаудан команда құрамында 16 спортшы болуы тиіс, оның 6-дан аспайтыны ерлер. Бірақ 2030 жылғы ОИ бағдарламасында команда құрамына өзгерістер енгізілді – тек әйелдерден тұратын 9 спортшы болады", - деді ол.

Өнер көрсету кезінде біз бірнеше міндетті ұжымдық элементтерді қамтитын мұздағы биді көреміз. Бағалау жүйесі үйреншікті мәнерлеп сырғанауға ұқсас – әр элементті төрешілер алқасы бағалап, ұпай қояды.

"Синхронды сырғанауда элементтер орындалу күрделілігіне қарай бағаланады, шеңбер, дөңгелек, сызық, блок және қиылысу түріндегі қайта құрылулар негізгі элементтер болып саналады. Жоғары жылдамдықта серіктестермен тығыз байланыста, күрделі қадамдар мен блоктар арқылы сырғанау және конькиді меңгеруге қойылатын талаптар жоғары.

Көріністі әрлеу үшін бүкіл команда немесе қатысушылардың бір бөлігі орындайтын қарапайым секірулерге рұқсат берілген. Күрделі, көп айналымды секірулер бұл дисциплинаның негізі емес. Сондай-ақ топтық немесе жұптық элементтердің синхронды айналуы қолданылады, мұнда бүкіл команданың жалпы үйлесімі мен ырғағын сақтау маңызды", - деп атап өтті маман.

Сонымен қатар олимпиадалық спорт түрі мәртебесіне ие болғанына қарамастан, синхронды мәнерлеп сырғанау 2027 жылы Астанада өтетін Төрт құрлық чемпионатының бағдарламасына әзірге енген жоқ. Әлем чемпионатында бұл спорт түрі бар, бірақ ол басқалардан бөлек өткізіледі.

Қазақстанда синхронды мәнерлеп сырғанаудың жағдайы қалай?

Ұлттық құрама бапкерінің айтуынша, 2000-жылдардың басынан бері Астанада Татьяна Чобидің жетекшілігімен синхронды мәнерлеп сырғанаудан "Тенгри" командасы жұмыс істеп келеді. Оны 2005 жылы Анатолий Подольнимен бірге құрған.

Фото: "Тенгри" командасы ұсынған

Олар Ресейдегі жарыстарға қатысып тұрған, алайда көптеген сапардың біреуін ғана Астана қаласының спорт басқармасы қаржыландырған, ал қалғандарының көбі ата-аналардың есебінен жүзеге асырылған.

"2014-2024 жылдар аралығында Татьяна Дмитриевна Оқушылар сарайында жұмыс істеді. Балалар аптасына 5 сағат мұзда жаттықты, сол кезеңде синхронды сырғанаудан үш команда болды. Ең кіші команда тек көрсетілімдік бағдарламалармен өнер көрсетіп, резервте болды.

Бұл балалардың жасы 10-ға толмағандықтан, жарыстарға шыққан жоқ. Қазір ол "Victory" жеке клубында жұмыс істейді. Залдағы жаттығулар аптасына 2 сағат өтеді. Мұздағы жаттығулар алаңның үштен бір бөлігінде аптасына 2 сағаттан болады. Бұдан бөлек, аптасына екі рет команда мұз айдынын тазалау уақытының орнына 15 минут толық мұз алып, негізгі жаттығудан кейін бағдарламаларын пысықтайды.

2025–2026 жылғы маусымда "Тенгри" 7 бағдарлама дайындады. Оның бесеуі Денис Тенді еске алу турниріне арналған көрсетілімдік бағдарламалар болды. Команданың ең алғашқы құрамы үшін Татьяна Дмитриевна барлық костюмдерді өз қолымен тіккен", - деді Әсем Қасанова.

Қазақстан ішіндегі жарыстарға келетін болсақ, 2018 жылдан бастап Елена Матюх Алматыда бағдарламаның осы түріне орын табылған фестивальдер ұйымдастыра бастады. 2024 жылдан бастап Қазақстанда ресми жарыстар өткізіліп жатыр.

"Миша Шайдоровтың жеңісіне байланысты Қазақстанда біздің спорт түріне деген қызығушылықтың артуына, сондай-ақ еліміздегі жаттықтырушылар құрамының құлшынысына орай, бүгінгі таңда ШҚО-да команда құрылды және Алматыда синхроншылар командасын ашу жоспарланған.

Сондай-ақ Астанадағы "Тенгри" командасына қабылдау жалғасып жатыр. Балаларға спорттық разрядтар беру мүмкіндігі үшін классификация әзірленіп жатыр. Егер синхронды сырғанауды еліміздің БЖСМ бөлімдеріне қосып, халықаралық жаттықтырушылар-төрешілер семинарларына және оқу-жаттығу жиындарына қатысып, мұздағы жаттығу сағаттарын көбейту мүмкіндігін тапсақ, нәтиже көп күттірмейді деп есептеймін.

Меніңше, бұл ондаған спортшы үшін үлкен мүмкіндік, ал әуесқой командалар құру – Қазақстанда мәнерлеп сырғанауды бұқаралық сипатқа ие етіп, танымал етудің жолы", - деп есептейді жаттықтырушы.

Фото: "Тенгри" командасы ұсынған

Қазақстанның медаль алуға мүмкіндігі қандай?

Әсем Қасанованың пайымдауынша, 2030 жылғы Ойындардың өзінде-ақ қазақстандықтар бағдарламаның жаңа түріне қатысу мүмкіндігін алуы мүмкін. Тіпті мансабын аяқтаған мәнерлеп сырғанаушылар үшін де синхронды сырғанау үлкен спортқа қайта оралудың мүмкіндігі болмақ.

"Осы бір тартымды спорт түрінің 2030 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының бағдарламасына енуіне байланысты ҚР-да синхронды сырғанауға деген қызығушылық артты. Бұл түрлі себептермен жекелей сырғанаудан кеткен спортшыларымызға, сондай-ақ зор әлеуеті бар әуесқойларға Олимпиада ойындарына қатысып, жүлдеге таласуға мүмкіндік береді", - деп атап өтті Әсем Қасанова.

Тек синхронды мәнерлеп сырғанау ғана қосылды ма?

Қазақстан Ұлттық олимпиадалық комитетінің мәліметінше, қысқы Олимпиада бағдарламасында бірден үш жаңа пән мен 16 медальдық жарыс пайда болды.

"Жаңа жарыстардың қатарында биатлоннан аралас жеке эстафета, конькимен жүгіру спортынан ерлер мен әйелдер арасындағы командалық спринт, фристайлдан аралас командалық ски-кросс, параллельді сноубордтан аралас командалық жарыстар, шаңғымен трамплиннен секіруден әйелдер арасындағы командалық жарыстар, сондай-ақ шаңғы спорты мен сноубордтан фрирайд және синхронды мәнерлеп сырғанау бойынша жарыстар бар", - делінген хабарламада.