20 миллион теңгеден: Спорт министрлігі шахматшылардың сыйақысына қатысты жағдайды түсіндірді

Команда мүшелерінің бірі Алуа Нұрман құрама екінші жыл қатарынан күміс медаль жеңіп алған олимпиададан оралған соң, әлеуметтік желіде үндеу жариялады.

Бойжеткеннің айтуынша, Дүниежүзілік шахмат олимпиадасы нәтижелері тиісті төлемдерге құқық беретін жарыстар тізбесіне енбеген.

"Үйге оралғаннан кейін Алматы қаласының Спорт дирекциясы мен ЖСШМ (Жоғары спорт шеберлігі мектебі – ред. ескертпесі) қызметкерлерінен бұл нәтиже үшін бізге мемлекеттік сыйақы берілмейтінін, ал нәтиженің өзі ай сайынғы мазмұндаманы, яғни спортшылардың жалақысын төлеуге негіз болмайтынын естіп, қатты таңғалдым", - деп жазды ол әлеуметтік желіде.

Tengri Sport жағдайды анықтау үшін ҚР Туризм және спорт министрлігімен, Қазақстан шахмат федерациясымен және шахматшы Нұрманның өзімен байланысты.

Министрлік тарихи медаль үшін берілетін сыйақыға қатысты жағдайды түсіндірді

Біз Туризм және спорт министрлігіне ақпарат алу үшін жүгіндік, онда ресми түрде қыздардың мемлекеттен төлем алуға құқығы жоқ екенін растады.

"Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2023 жылғы 27 маусымдағы № 156 бұйрығымен (бұдан әрі – бұйрық) халықаралық спорт жарыстарының чемпиондары мен жүлдегерлеріне ақшалай көтермелеу мөлшерлері бекітілген. Бұйрықта Дүниежүзілік шахмат олимпиадасындағы жетістіктер үшін төлемдер қарастырылмаған", - делінген жауапта.

Өз кезегінде Алуа Нұрман мұны олқылық деп санайды.

"Дүниежүзілік шахмат олимпиадасы біздің спорт түріндегі басты командалық турнир екенін ескерсек, бұл турнирді тізімге қосу – қажеттілік", - деді шахматшы.

Ал Қазақстан шахмат федерациясы (ҚШФ) да олимпиаданы мемлекет тарапынан марапатталатын жарыстар тізбесіне қосу мәселесіне қатысты пікір білдірді.

"Мемлекеттік сыйақыларға келетін болсақ, бұл мәселе уәкілетті мемлекеттік орган – ҚР Туризм және спорт министрлігінің құзыретінде, Қазақстан шахмат федерациясы олармен тұрақты байланыста. Біз министрлікке елдегі шахматтың дамуына жан-жақты қолдау көрсеткені үшін алғыс айтамыз және осы бағыттағы бірлескен жұмысты одан ары жалғастыруға үміттенеміз", - деп атап өтті ҚШФ өкілдері.

Жалақы және миллиондаған жүлде: Спорт министрлігі шахматшылардың табысы туралы айтты

Спорт министрлігінің ақпараты бойынша, шахмат федерациясында шахмат олимпиадасының жүлдесіне 100 миллион теңге бөлінеді.

"Сонымен қатар "Қазақстан шахмат федерациясы" РҚБ төралқасы бекіткен жоғары кәсіби нәтижелерге қол жеткізген спортшыларды сыйлықақы беру туралы ережеге сәйкес, федерация өз қаражаты есебінен ресми халықаралық спорт жарыстарында, соның ішінде Дүниежүзілік шахмат олимпиадасында жүлделі орындарға ие болған спортшыларға жалпы командалық екінші орын үшін 100 миллион теңге (әр спортшыға 20 миллион теңгеден) мөлшерінде ақшалай сыйақы төлеуді жүзеге асырады", - деп атап өтті ведомство.

Ал Шахмат федерациясында екі олимпиадалық медаль үшін де шахматшыларға қомақты төлемдер қарастырылғанын растады.

"Будапешт-2024 күмісі үшін әр қатысушы 20 миллион теңгеден, ал жаттықтырушылар 10 миллион теңгеден алды. Қазіргі күміс жүлдегер құрама үшін де дәл сондай көтермелеу қарастырылған: бес қатысушының әрқайсысына 20 миллион теңгеден, жалпы сомасы 100 миллион теңге.

Сондай-ақ жаттықтырушылар штабы да сыйақы алады: құрама капитаны әрі бас жаттықтырушысы Павел Коцур мен жаттықтырушы Александр Моисеенко 20 миллион теңгеден, жаттықтырушы Арыстанбек Оразаев 5 миллион теңге алады. Барлық төлем таяу күндері жүргізіледі", - деп мәлімдеді федерация.

Бұл ретте, шахматшының айтуынша, шахмат олимпиадасының күмісі алдағы уақытта қаржыландырудың артуына еш әсер етпейді.

- Қазіргі уақытта сізде ЖСШМ немесе шахмат федерациясынан жалақы бар ма? Олимпиадада күміс алғаннан кейін ол өзгерді ме?

- Иә, ЖСШМ мен СДҚ-дан (Спортты дамыту дирекциясы) жалақы бар, ол өткен жылдың қорытындысы бойынша тағайындалады және осы жылдың соңына дейін жарамды. Алайда ол да белгісіз себептермен қысқартылды.

Биыл негізгі дайындық жылдың басты турнирі ретінде олимпиадаға бағытталды. Тиісінше, ондағы нәтижелер ай сайынғы мазмұндама көлемін анықтау кезінде ескерілуі тиіс еді. Бірақ, өкінішке қарай, шахмат олимпиадасы оның қорытындысы бойынша төлем есептелетін жарыстар тізіміне кірмейді.

Федерациядан берілетін жалақыға келсек, ол қарастырылмаған. Құрама мүшелеріне бір жылға гранттар бөлінеді, олардан жаттығулар, жиындар мен жарыстарға бару шығындары төленеді, - дейді Нұрман.

Қазақстан шахмат федерациясы ұлттық құрама мүшелерінің нақты қандай гранттар алатынын ашып айтты.

"Айта кету керек, Самарқандтағы олимпиадада Будапешт-2024 жетістігін қайталап, күміс жүлде иелену - жүйелі жұмыстың нәтижесі. 2024 жылдан бастап екі гранттық бағдарлама жұмыс істейді: ұлттық құраманы қолдау және жас таланттарды қолдау бағдарламалары. Бірінші бағдарламаның арқасында құрама мүшелері халықаралық турнирлерге нық сеніммен дайындала алады. 2024 жылы 18 спортшыға 454,6 миллион теңге, 2025 жылы 21 спортшыға 425 миллион теңге, ал 2026 жылы 13 спортшыға 371 миллион теңге көлемінде қолдау көрсетілді.

Қазіргі олимпиадалық құрама мүшелері 2026 жылы мынадай сомада қаражат алды: Бибісара Асаубаева - 80 миллион теңге, Алуа Нұрман, Меруерт Камалиденова және Елназ Қалиахмет - әрқайсысы 40 миллион теңгеден, Зарина Нұрғалиева - 19 миллион теңге. Бұдан бөлек, Бибісара Асаубаева 2026 жылы блицтен әлем чемпионатындағы жеңісі үшін федерациядан 25 миллион теңге сыйақы алды. Гранттардан бөлек, федерация дәстүрлі түрде құраманы олимпиадалық медальдары үшін марапаттап отырады", - деп мәлімдеді ҚШФ біздің сауалға берген жауабында.

Қазақстан әйелдер құрамасы - әлемдегі ең мықтылардың бірі!

Еске сала кетейік, Қазақстан шахматшылары осы спорт түріндегі басты командалық жарыс - шахмат олимпиадасында қатарынан екінші рет күміс жүлдегер атанды. Құрамында Бибісара Асаубаева, Ксения Балабаева, Алуа Нұрман, Меруерт Камалиденова және Елназ Қалиахмет бар құрама турнирде бірде-бір матчте жеңілмей, ұпай саны бойынша тек Қытай командасына жол берді.

⁠⁠- Қалай ойлайсыз, Қазақстан құрамасына олимпиадада алтын алу үшін не жетіспеді? Қарсыластардың қаржыландыру, жабдықтау немесе жаттықтырушылар тұрғысынан қандай да бір артықшылықтары бар ма?

- Меніңше, бұл жерде тек ойын факторы әсер етті. Мұндай деңгейде турнир тағдырын көбіне ұсақ-түйек детальдар шешеді және жақсы дайындықтың өзінде барлық мүмкіндікті жүзеге асыру әрдайым мүмкін бола бермейді. Біз алтын үшін бірінші турдан соңғы турға дейін күрестік, олимпиаданы жеңіліссіз өткізіп, Қытай және Үндістанмен тең түстік. Сондықтан менің ойымша, бізде чемпион атануға мүмкіндік болды, тек сәл ғана жетпей қалды.

Қаржыландыру мен дайындық жағдайларына келетін болсақ, әр құраманың жағдайы әртүрлі деп ойлаймын. Әрине, қаржылық қолдау, мықты жаттықтырушылар және тұрақты түрде оқу-жаттығу жиындарын өткізу мүмкіндігі ұзақ мерзімді дамуда маңызды рөл атқарады. Бірақ бұл жағдайда мен нәтижемізді аталған факторлармен байланыстырмас едім. Біз барынша жинақталып, бірінші орын үшін күресуге дайын болдық. Бұл жолы алтын қол созым жерде болды және мен біздің команданың болашақта бұл мақсатқа жетуге әлеуеті жететініне сенімдімін, - деп атап өтті ол.

Сонымен қатар 2024 жылғы өткен олимпиадада да біздің команда екінші орын алған болатын - ол кезде тек Үндістан өкілдері басым түсті. Осылайша, Қазақстан әйелдер құрамасы - кейінгі үш жылдағы ең тұрақты шахмат командасы.

Бұған дейін команда олимпиада тұғырының мұндай биік сатысына көтеріле алмаған еді.

Тоқаев Олимпиадада күміс алған қазақстандық шахматшыларды құттықтады