“Ол ер адам“: трансгендер әйелдер жарысына қатысу құқығына ие болды

25 жастағы Аная - Үндістан құрамасының аты аңызға айналған крикетшісі Санджай Бангардың қызы, ол 2026 жылдың наурызында жынысын ауыстыру бойынша ота жасатқан.

Осыдан кейін Үндістанның крикет федерациясы халықаралық ережеге сүйене отырып, оған жарыстарға қатысуға ресми рұқсат берген жоқ. Оған сәйкес, жынысын ауыстыру отасын жасатқан ер адамдар халықаралық жарыстарға қатыса алмайды.

Алайда, бұл ереже ұлттық федерацияларға өз регламенттерін белгілеуге тыйым салмайды, Аная да осы мүмкіндікті пайдаланды.

"Оралу шындыққа айналды. Бірнеше айға созылған белгісіздіктен кейін Cricket Australia ұйымы 2027 жылдың наурызынан бастап элиталық деңгейдегі жарыстарға қатысуға рұқсат берілетінін (қолданыстағы ережелерді сақтаған жағдайда) растады.

Регламенттегі кейінгі өзгерістерге байланысты CA бұл түзетулер менің рұқсат алуым туралы шешімге әсер етпейтінін де нақтылады. Осы сәтке дейін мен Premier Cricket деңгейіндегі турнирлерде, ал алдағы уақытта Аустралиядағы WBBL лигасында өнер көрсетуге құқылымын", - деді спортшы лиганың ресми хатын қоса тіркеп.

Айта кетейік, жоғарғы дивизионның ресми матчінде алаңға шығу үшін ол кем дегенде 12 ай бойы қан сарысуындағы тестостерон концентрациясын литріне 10 наномольден төмен деңгейде ұстап тұруы тиіс.

"Ол ер адам": әлемдік спорттағы трансгендерлер

Еске сала кетейік, 2026 жылы Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) жаңа ережені жариялаған болатын, оған сәйкес енді Олимпиада ойындарындағы әйелдер жарысына жынысын генетикалық тест арқылы растаған спортшылар ғана қатыса алады. Бангар тестостерон концентрациясына қарамастан, мұндай тестілеуден өте алмас еді.

Бұл ретте крикет 2028 жылы Лос-Анджелесте өтетін келесі жазғы Олимпиада бағдарламасына енгізілген.

ХОК-тың жаңа ережесі алдыңғы Ойындарда болған дауға реакция деуге де болады.

2024 жылы Парижде өткен кейінгі жазғы Олимпиадада бокстан әйелдер турнирінің бірнеше қатысушысына "бұрын ер адам болған" деген айып тағылды.

Айыптаулар Дүниежүзілік бокс қауымдастығы (IBA) жүргізген гендерлік тесттерге негізделген. Нәтижесінде, айыпталған қыздардың бірі - алжирлік Иман Хелиф олимпиада чемпионы атанды, ал турнир барысында қарсыластары мен бірнеше қоғамдық спикер "ол ер адам" деп ашық айтқан болатын.

Олимпиададан кейін World Boxing өз аясындағы жарыстардың барлық қатысушысына міндетті гендерлік сәйкестендіруді енгізді, содан кейін Хелиф одан өтуден бас тартып, турнирлерге қатысуын тоқтатты.

Осындай шешімді Әйелдер теннисі қауымдастығы да қабылдады - енді спортшылар гендерлік тестілеуден өтуге міндетті болады. Бұл шешімді әлемнің ең үздік екі теннисшісі қолдады: беларусьтік Арина Соболенко мен қазақстандық Елена Рыбакина.

Бұған дейін шахматшы Йоша Иглесиас әйелдер арасында гроссмейстер атанып, Франция чемпионатын жеңіп алған алғашқы трансгендер болды. Бұл жағдай әлеуметтік желілерде қызу пікірталас тудырды.

Ал АҚШ-та Семсерлесу федерациясының студенттік турнирінде Стефани Тернер әйелдер жарысына қатысушы трансгендер Редмонд Салливанмен айқасудан бас тартып, дисквалификация алды.

Гендерлік тестілеу жүргізу шешімімен қазақстандық спортшылар да келіседі. Мәселен, 400 метрге жүгіруден Азия чемпионы Аделина Земс ер адамдар әйелдер жарысында өнер көрсеткен жағдайлар туралы естігенін айтып, өзгерістерді қолдады.