+7 (777) 001 44
99
Шахматтан қазақстандық әлем чемпионы Бибісара Асаубаева жаттықтырушылардың еңбегін өтеуге қаражат жетпейтінін, ал жарыстарға өз қаражаты есебінен баруға мәжбүр екенін мәлімдеді. Tengri Sport редакциясы спортшы кейінгі жылдары қанша табыс тапқанын анықтап көрді.
Бибісара Асаубаеваның айтуынша, 2025 жылдан бастап Туризм және спорт министрлігі оның 1 миллион теңге көлеміндегі жалақысын үш есе қысқартқан, ал Sport Qory қосымша қаржыландырудан бас тартқан.
Нәтижесінде, еліміздің тарихындағы ең көп марапатқа ие шахматшы Норвегиядағы беделді турнирге өз қаражатымен дайындалуға мәжбүр болған, ал оның командасындағы кейбір мамандар әлі күнге дейін еңбекақыларын алмаған.
Бұл ретте Туризм және спорт министрлігі, сондай-ақ Қазақстан шахмат федерациясы Бибісараға ондаған миллион теңге бөлініп жатқанын мәлімдеді.
Бибісара Асаубаева қанша ақша алады?
Туризм және спорт вице-министрі Серік Жарасбаев арнайы брифингте шахматшының Спортты дамыту дирекциясы желісі бойынша жалақысы үш есе қысқарғанын растады. Бұл шахматтың басымдық берілетін спорт түрлері тізіміне енбеуімен байланысты.
Осылайша, Бибісара ай сайын шамамен 300 мың теңге жалақы алады.
Бұған қоса, оған Sport Qory арқылы қолдау көрсетіледі. Жарасбаевтың айтуынша, бұл қолдау жылдан жылға артып келеді: 2024 жылғы 64 миллионнан 2026 жылы 100 миллион теңгеге дейін жеткен.
Сонымен қатар Бибісара Қазақстан шахмат федерациясынан қаражат алады. Бұл құрылымда тұрақты жалақы жоқ – ұлттық құраманың барлық спортшысы гранттарға ие болады.
Қазақстан шахмат федерациясының атқарушы директоры Гүлмира Дәулетованың айтуынша, Бибісараға бәрінен де көп демеушілік жасалады: ұлттық құрама мүшесі ретінде жылына 40 миллион және федерация президентінен 40 миллион теңге көлемінде жеке грант беріледі.
Бұған қоса спортшы сыйақылар алады. Мысалы, Әлем чемпионатындағы жеңісі үшін 25 миллион теңге берілген.
Осылайша, 2026 жылы Бибісара Асаубаева алты айлық жалақысын (1,8 миллион теңге), Sport Qory-нан 100 миллион және шахмат федерациясынан 105 миллион – барлығы 206 миллион теңге алған.
Сонымен қатар Бибісара жүлде қорынан табыс табады. Мәселен, Norway Chess-2026 турниріндегі жеңісі үшін ол шамамен 36 миллион теңге, ал үміткерлер турниріндегі екінші орны үшін 24 миллион теңге тапқан.
Бұл көп пе, әлде аз ба?
Бибісара Асаубаева Tengri Sport басылымына берген сұхбатында шығындары туралы айтып берген еді. Спортшының сөзінше, ол тек бір жаттықтырушының өзіне, ұшу және тұру шығындарын есептемегенде, күніне 1000 еуро төлеуге мәжбүр.
Бұдан бөлек, оның командасында 11 адам бар. Олардың арасында негізгі жаттықтырушылар, спарринг-серіктестер, дебют, эндшпиль, миттельшпиль бойынша жаттықтырушылар және басқалары бар.
Шахматшының сөзіне қарағанда, оның өз командасының қызметін дербес қаржыландыруға қаражаты жетіспейді.
Бұл ретте Бибісара қазірдің өзінде әлемнің үздік 5 шахматшысы қатарына кіреді. Ерлер рейтингінің көшбасшысы, норвегиялық Магнус Карлсеннің байлығы 55 миллион долларға бағаланады, бұл қазақстандық спортшының табысынан әлдеқайда жоғары.
Сондай-ақ Бибісара олимпиадалық спорт түрлерінде алтын медаль үшін Қазақстанда спортшыға 250 мың доллар берілетінін айтып кейіді. Оның мұндай мүмкіндігі жоқ, өйткені шахмат басымдық берілген спорт түріне жатпайды.
Instagram-дағы бұл жарияланымды көру
"Менеджер емес, спортшы болыңыздар" - Спорт министрлігінің дауларға реакциясы
Естеріңізге сала кетейік, таяуда ғана мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпионы Михаил Шайдоров тарихи медаль жеңіп алғаннан кейін оған жалақы төленбей жатқанын мәлімдеген болатын. Осыдан кейін әлеуметтік желілерде Спорт министрлігіне қатысты сын толқыны өршіген еді.
Шайдоровпен арадағы қақтығыс ақыры шешімін тауып, жаңа келісімшартқа қол қойылып, уәде етілген ақша төленді. Енді осыған ұқсас қаржылық мәселені әлеуметтік желіде Бибісара Асаубаева көтерді.
Туризм және спорт вице-министрі Серік Жарасбаев Асаубаеваға арналған брифинг кезінде спортшыларға барлық қолдау көрсетіліп жатқанын бірнеше рет атап өтті. Сонымен бірге, оның айтуынша, кейінгі уақытта олардың бойында патриоттық рух бәсеңдеген.
"Қаржыландыру, материалдық мәселені екінші орынға қояйық. Ең алдымен және бәрінен маңыздысы нәтиже болуы керек. Ақпараттық кеңістікте талқылана бастаған мұндай дүниелер ел ішінде ғана емес, одан тыс жерлерге жайылып жатыр, көрші мемлекеттер де мұны түсінбеушілікпен талқылай бастады.
Өздеріңіз білетіндей, спорт мемлекеттің туы көтерілетін екі жағдайдың бірі: ресми тұлғалардың келуі және тұғырға көтерілу сәті. Сондықтан барлық спортшыға айтарым: сіздер ең алдымен ел намысын қорғайтын спортшысыздар, кімнің қанша алатынын және қаржыландырудың қайдан келетінін есептейтін менеджер емессіздер", - деді спорт министрлігінің өкілі.
Айта кетейік, Қазақстанда спортшылардың басым бөлігі мемлекеттік бюджеттен ақша алады. Жарасбаевтың айтуынша, спортқа жұмсалатын жылдық шығынның жалпы сомасы шамамен 500 миллиард теңге: республикалық деңгейде 80-нен 120 миллиард теңгеге дейін, оған қоса өңірлік бюджеттерден 350-400 миллиард теңге.
Спорт төңірегінде тағы бір дау: Бибісара Асаубаева жалақысы қысқарғанын мәлімдеді
